Có được từ chối nhận thừa kế?

Tôi là con một, mẹ đã mất từ lâu, bố vừa rồi cũng chết và để lại hết tài sản cho tôi. Tôi nghe nói bố còn nợ người khác nhiều tiền, mà trong luật chừng như cũng có quy định người thừa kế tài sản cũng thừa kế bổn phận trả nợ.

Vậy xin hỏi, liệu tôi có được pháp luật cho phép chối từ nhận tài sản thừa kế vì không muốn trả nợ thay không?

trạng sư trả lời

Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thực hành trách nhiệm tài sản do người chết để lại như sau:

1. Những người hưởng thừa kế có bổn phận thực hiện bổn phận tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.

3. Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hành bổn phận tài sản do người chết để lại ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo chúc thư thì cũng phải thực hành nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân chủ nghĩa.

Như vậy, người thừa kế chỉ có bổn phận thực hành bổn phận của người chết để lại trong phạm vi di sản (trừ trường hợp có thỏa thuận khác) mà không có trách nhiệm thực hành phần vượt quá. Nói cách khác, nếu số nợ của người chết để lại lớn hơn giá trị di sản thì người sống cũng không có nghĩa vụ phải trả nợ phần chênh lệch.

Về việc khước từ nhận di sản, Điều 620 Bộ luật Dân sự quy định:

1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ khước nhằm lẩn tránh việc thực hành trách nhiệm tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Việc từ chối nhận di sản phải được miêu tả trước thời điểm phân chia di sản.

Như vậy, với quy định nói trên thì bạn có quyền từ khước nhận di sản thừa kế của bố để lại. Tuy nhiên, việc này có thể không cấp thiết bởi như đã phân tách ở trên, bạn không có trách nhiệm phải trả phần vượt quá. Hơn nữa, việc bạn từ khước nhận di sản cũng không làm đổi thay bổn phận tài sản do bố bạn để lại đối với chủ nợ. Nếu bạn từ chối, chủ nợ vẫn có quyền đề nghị người thừa kế tiếp theo tính sổ nợ cho họ trong khuôn khổ số tài sản bố bạn để lại.

nên, bạn nên đàm phán với chủ nợ để giải quyết dứt điểm số nợ mà bố bạn để lại. Tuy nhiên, bạn cần xác minh, xác định khoản nợ của bố bạn là có thật và hợp pháp (việc vay nợ là tự nguyện, lãi suất không vượt trần quy định....). Nếu khoản vay đó phạm pháp (vay tín dụng đen) thì bạn có quyền chối từ tính sổ và chỉ thực hành trên cơ sở phán quyết của cơ quan luật pháp.

Luật sư Đỗ Trọng Linh

Công ty Luật Bảo An, Hà Nội.